{( А )} Америкадан бир эр кижиниң чааскаанзыргайның хилинчек-човулаңының дугайында айтырыынга хамаарыштыр тайылбыр мындыг. Баштай «чаңгыс» деп сɵске үндезилээн «чааскаан» деп сɵс тыптып келген хевирлиг. Чааскаан болуксаар, болуксавазының бодалындан ийи аңгы хевири үнген. Чааскаан болуксавас-даа болза чааскаан апаар чылдагааннар дɵмейлешпес, янзы-бүрү турар. Ол байдалдың эң-не кол чүүлдери мындыг:
1) Хɵңнү каганындан.
2) Халбактанган сеткилден.
3) Туразының улуундан.
4) Берге чаңындан.
5) Эмин эрттир муңгараанындан.

1. Хɵңнү каганындан.
Кижилер эш-ɵɵрү болгаш чоок улузу-биле баштай анаа, кем чок эдержип чоруур. Үеден-үеже бот-боттарының аажы-чаңын, кижиниң кайызы кандыгыл деп билип алгаш, аразында эки талаларын кɵргүспейн, «кым кончуг кижи эвезил» деп бодалдан, бирээзи ɵскезин кочулап, майтап, куду кɵрүп, чамдыкта хол кɵдүрүп, адыш салаалары-биле ооң арнынга дээп, бак сɵглеттинип, багай ат адап (кыжырып), янзы-бүрү кылдыр чаңнаар апаар. Хүнүң-не ындыг таарымча чок байдалдан кижи чɵгенгеш, чоорту ол чүүлдерден хɵңнү кагаш эш-ɵɵрү-биле эдержир күзели чидер. Бир эвес ол байдал нарыны-биле тургустуна берзе, кижи мырыңай улус-биле черле эдеришпес, чааскаан чоруур апаар. Ол дээрге ɵскелерниң талазындан эмин эрттир дорамчылалаар сагыжының болгаш чɵгенчиг чоруунуң салдарындан болуп турар.

2. Халбактанган сеткилден.
Бир кижи үезинде бергелерге таваржып чорааш, оларны эртип тургаш, түңнелинде күзээни дег улуг шыырак садыглыг апарган. Ɵнчү-хөреңгизи-даа хөй. Ол бодунуң байындан, өнчү-хөреңгизинге хандыкшып, эмин эрттир оон халбактанып эгелээн. Ынчанмайн канчаар, бодунуң кызып тургаш тургузуп алган чүүлү болганда. Ынчап турда-ла, чоорту бизнес ажыл-агыйы доораланып, хɵй шаптараазыннарга таваржып туруп берген. Олардан адырлыр дээш эп-чөптү ажыглап база ол бергелер-биле демисежип болгу дег аргаларны көрүп турган. Шаптараазыннар улам үзүлбестей бээрге ооң күш-шыдалы четпейн барган. Чоорту бизнези сандараан. Оон эгелеп халбактанып, хандыкшып чораан байлак өнчү-хөреңгизинге хараадааш, харамнанган сеткилинден ɵске чүнү-даа сонуургавас апарган. Халбактанып чораан чүүлдеринден ɵске, ол кижини сонуургадыр чүү-даа чок болган. Мооң мурнунда ышкаш болдунмас деп, биле тура-ла, чүзү-даа чок хирезинде сагыш-сеткилинде оон халбактанып-ла, чааскаан арткан.
Өг-бүлеге хамаарыштыр кɵɵр болза база бир деңнел кɵстүр. Ашак биле кадайының аразында шынчы ынакшыл болгаш улуг үнелел бар. Херек кырында бот-боттарынга даянып, халбактанып чуртап чорааннар. Бир катап кɵɵрге ɵɵнүң-ишти аараан. Өгнүң ээзи ашак сеткилинден, шыдаар шаа-биле кадайынга дузалавышаан, дүрген экирзин дээш манаан. Ынчалза-даа хенертен ɵɵнүӊ-ишти чок апарган. Ол хүнден эгелээш ашак муӊчулуп муӊгараан. Черле катай, чылдар дургузунда, амыр-менди чуртап чораан эжин сагынмайн канчаар. Ындыг-даа болза тɵнчү чок кударап, муӊгарап-ла турарга кижи кымны-даа, чүнү-даа тоовас, сонуургавас сагыш-бодалдарже шилчип, оларга алзыр. Чүгле ооң дугайында бодап чораанындан стресс болгаш депрессия эгелээр. Депрессия үезинде дам-на чааскаанзыргай апаар. Ам чааскаанзыргайның хилинчээнден адырлыр аргазын кɵɵр деп бодаза, эжиӊерни биеэги хевээр дириг чорааны ышкаш эвес деп билип, хүлээп алгаш хоозун, куруг чүүлден халбактанырын соксадыр херек. «Аңаа халбактанырымга-даа, мени эки чүүлге ол чедирбес» деп, билип алыры чугула. Ам бодунуң кадыкшылын камнавышаан, катап (чаа) ɵг-бүле тудары болдунмаза, эки шынырлыг кижи-биле эдержип, сагыш-сеткилинден хɵɵрежип, корум-чурум үревейн чурттаар. Таныыры, танывазы-даа улус-биле чиик бодал-биле харылзааны тургузуп чурттаар. Албан эдержирде, мооң мурнунда, чүгле ɵɵрени берген улустары-биле харылзаа тударында эвес, а чаа, ɵске танывазы-даа кижилер-биле эдержип кɵрбээн дээш эпчоксуңган бодалдарның херээ чок. Кижилер, кажан ɵпеяа турган үезинде таныыр билир, эдержип чораан улузу турган эвес. Өзүп келгеш кɵрүп кɵрбээни, эдержип кɵрбээни улузу-биле эгезинде танышкаш, оон эдержир болгай. Ындыг болганда, улгады бергеш чүгле ɵɵрени берген улустарындан аңгыда, танывазы улус-биле чаа-ла таныжып тургаш, эптиг байдал тургузуп шыдавас дээрге-ле чааскаанзыргай болур човалаңның бир чылдагааны ол. Черле, чааскаанзыргай болурунуң чылдагааны дээрге, долгандыр турар ɵске чүнү-даа кɵрүп эскербейн азы бодавайн турарындан болгаш чаңгыс чүүлге ынак болганы-биле хандыкшыл холбаалыг халбактаныышкын-дыр. Өске талазы-биле алыр болза, мɵңге эвес чүүлдерни мɵңгежидип (представлять, что всё вечно) азы бодалдарындан (за мысли) халбактанып турары ол. Кижиниң чааскаан апарган хилинчек-човалаңын тускай ном номчааш, сайгарып бодавайн, ɵскертир чүүл эвес-дир. Аргалыг болза чааскаанзыргайдан үнген депрессияның хилинчээ, мындыг чɵгенчиг байдалга чедирбээнде, үезинде ооң дугайында сонуургап, ɵɵренири чугула. Херек кырында, заранее (баш буруңгаар) практика (шын түңнелге бодап чедери) эрттирер болза улам эки, келир үеде мындыг байдал таваржы бээрге, ынчан ылап-ла дузалап болур.

Еще по теме:  Селена в фотосессии для новой коллекции спортивного бренд «Puma».

Халбактаныр (хвататься, цепляться)
Хандыкшыл (привязанность) [ даразында] {(б)} ийи дугаар уламчызы болур. Лобсанг Тхуптен Башкы. 2018 / 12 / 09 .

Эта статья была автоматически добавлена из сообщества "Тыва Медээ" Новости Тувы (Кызыл)

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.